استان مرکزی/ روزنامه آفرینش (5/12/88)
توضیح: درج این مطلب به معنی تایید تمامی اطلاعات ارائه شده نمیباشد. کمااینکه استان مرکزی در مرکز ایران قرار ندارد(مرکز ایران استان یزد است) و در مورد تعداد روستاهای ترک زبان و ... نیاز به تحقیقات و آمار دقیقتری میباشد.
استان مرکزی تقريبا در مرکز ايران قرار دارد. اين استان از شمال به استان هاي تهران و قزوين، از غرب به استان همدان، از جنوب به استان هاي لرستان و اصفهان و از شرق به استان هاي تهران، قم و اصفهان محدود است. اين استان با مساحتي معادل 29،530 کيلومتر مربع حدود 1، 82 درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده است. بر اساس آخرين تقسيمات کشوري درسال 1385 استان مرکزي داراي 8 شهرستان، 15 بخش، 19 شهر، 60 دهستان و 1،394 آبادي داراي سکنه و 46 آبادي خالي از سکنه است. مرکز اين استان شهر اراک است. شهرهاي مهم اين استان عبارت اند از: خمين، ساوه، محلات، دليجان، تفرش، شازند و آشتيان و اراک.
جمعيت استان طبق آخرين سرشماري نفوس و مسکن در سال 1385 بالغ بر1326826 بوده است که از اين تعداد1015375 باسواد بوده اند.
بيشتر مردم استان مرکزي به زبان فارسي سخن مي گويند. در دليجان مردم به زبان راجي حرف مي زنند که ريشه در زبان مادي دارد.
در کنار فارسي گويش هايي مانند لري و لکي و وفسي و همچنين در بسياري از روستاهاي اطراف مناطقي مانند اراک، سربند و ساوه و شهرهايي مثل شازند و خنداب، ترکي آذربايجاني و ترکي خلجي نيز رواج دارد. زبان کردي در اين استان در ميان ايل کلهر ديده مي شود و زبان راجي نيز در مناطقي از دليجان و محلات و نراق استفاده مي شود.زبان تاتي نيز در برخي قسمت ها مانند شرا، کزاز و سربند صحبت مي شود.همچنين اقليت هاي مذهبي مانند ارامنه و زرتشتيان و تعداد کمي از يهوديان نيز در استان موجود هستند که به زبان خويش سخن مي گويند. شمار روستاهاي فارسي نشين در استان بيشتر از روستاهاي ترک نشين است و در زبان ايشان ته لهجه اي ديده مي شود. در گروه هاي ترک زبان مناطق مختلف استان هم چون شهرستان خمين، زبان ترکي کم کم به دست فراموشي سپرده مي شود و به جز چند روستا جوانان رغبتي به يادگيري و استفاده از آن، ندارند.
کوير و درياچه ميقان
در شمال شرقي شهر اراک و در منطقه فراهان سفلي درياچه فصلي قرار دارد که در فصل بارندگي پر آب شده اند و در فصول خشک به صورت باتلاق ونمکزار در مي آيد که به کوير يا درياچه ميقان شهرت دارد.
خاک اين منطقه از مارون و رس بوده و در هواي مرطوب و باراني نرم مي شود. هنگاميکه رطوبت هوا کم مي گردد، قدرت تبخير افزايش يافته و گنبدها و طبقات نمکي، شکل مي گيرد. اين طبقات و لايه هاي نمکي تمامي سطح درياچه را پوشانده و از فاصله دور سفيد برفي جلوه مي دهد. مردم از حفره ها و گودال هاي اطراف درياچه، نمک استخراج کرده و بعد از تصفيه به مصرف مي رسانند.
زيبايي اين درياچه در تمام ايام روز به ويژه در هنگام طلوع و غروب خورشيد شگفت انگيز بوده و جلوه ها و سراب هاي ايجاد شده ي آب هر بيننده اي را متحير مي سازد. مساحت درياچه بين 100 تا 110 کيلومتر مربع بوده و حدود 1655 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. درياچه در فصل پاييز و زمستان زيستگاه پرندگان مهاجري است که از نواحي سرد سيبري به سوي سرزمين هاي گرمسيري سفر مي کنند.
کوير ميقان يکي از مهمترين معادن سولفات سديم جهان را در اختيار دارد. ذخاير سولفات سديم اين معدن بيش از 45 ميليون تن برآورده شده است که در صورت استخراج و تصفيه مي تواند علاوه بر تامين نياز داخلي به اکثر کشورهاي جهان صادر شود.
در اطراف درياچه و کوير، گياهان شورزاري وجود دارد که به قره داغ معروف است. اين گياه که بومي منطقه مي باشد همانند سدي پيش روي شن هاي روان را گرفته و به صورت چتري بزرگ شاخه هاي خود را بر روي تپه هاي ماسه اي مي گستراند.
ريشه هاي اين گياه به نم و نفوذ پذيري ماسه ها به سرعت در داخل تپه هاي ماسه اي نفوذ کرده و مانع پراکندگي ماسه ها مي شود.
ابتدا گياه قره داغ بر روي زمين هموار رشد مي نمايد و به مرور که ماسه ها به حرکت در مي آيند بوته هاي گياه به عنوان سدي جلوي حرکت ماسه ها را گرفته و براي جلوگيري از غرق شدن در ماسه ها، خود را به طرف بالا مي کشانند. اين گياه که به قهرمان کوير مشهور شده به صورت طبيعي باعث تثبيت شن هاي روان گرديده و هم اکنون حدود 39000 هکتار از زمين هاي اطراف کوير را پوشانده است. گياه قره داغ از گونه نيتراريا شوبري و خانواده زيگوفيلاسه بوده و در فصل بهار گل هاي کوچک قرمز و ارغواني مي دهد. ميوه قرمز و کوچکي همانند دانه هاي تسبيح و خوشه هاي آلبالو در تابستان به ثمر مي رسدکه در گذشته براي صنعت رنگرزي استفاده شده است. دانه، برگ و سرشاخه هاي اين گياه در اواخر فصل تابستان مورد تعليف دام هاقرار مي گيرد.
راههاي دسترسي
1- جاده اراک به فرمهين، دوراهي داود آباد (20 کيلومتر شمال و شمال شرق شهر اراک) دشت گياهان قره داغ در ضلع جنوبي جاده نمايان است.
2- جاده اراک به فرمهين، شهر داود آباد، روستاي ده نمک، جنوب روستا، بعد از عبور از مزارع کشاورزي به درياچه نمک وکوير ميقان مي رسيم.
با وسيله نقليه سواري تا نزديکي درياچه مي توان رفت
موزه صنايع دستي "حسن پور" اراک با قدمتي 200 ساله
موزه صنايع دستي "حسن پور" نيز به عنوان يکي از بناهاي قديمي و مجموعه تاريخي بازار اراک با قدمت دويست ساله داراي ويژگي هاي منحصر به فردي است که چشم هر ببننده اي را خيره مي کند.
منزل حسن پور در بافت تاريخي بازار اراک و در محله چهارسوق آن به فاصله 5متري از راسته بازار واقع شده است بطوري که از منزل مذکور مي توان به قديمي ترين مدرسه يعني سپهداري ، قديمي ترين حمام به نام چهارسوق و قديمي ترين بانک " بانک شاهي" دسترسي پيدا کرد.
اين بناي قديمي و زيبا داراي دو قسمت شبستان واعيان نشين مي باشد ، سراسر قسمت اعيان نشين از طريق گذرگاه ها و درها به هم ارتباط دارند بدين جهت مکاني مناسب جهت ارائه آثار هنري مي باشد. اين بناي ارزشمند با ششصد متر مربع مساحت از دو بخش حياط و بنا تشکيل شده که عمارت آن در دوطبقه تحتاني و فوقاني شامل بيست حجره است و در سال 83به موزه تبديل شده است.
